وقتي موش‌ها آشپزخانه را مي‌چرخانند

من آنچه وصف طعام‌ست با تو مي‌گويم

تو خواه از سخنم پند گير، خواه ملال

اين بيت «شيخ بسحاق اطعمه» را، مي‌شود چكيده همه مناسبات «رمي»، اين موش كوچك بازيگوش و «لينگوييني» ساده‌دل و بي‌دست‌وپا، در «راتاتويي» دانست. موش كوچك آبي، زندگي به‌شيوه آدم‌ها را به زندگي معمولي خود ترجيح مي‌دهد، چرا كه «آدم‌ها فقط زندگي نمي‌كنند، كشف مي‌كنند و دست به خلق چيزهاي تازه مي‌زنند.» فقط آدم‌ها هستند ....

پرونده اي براي ۱۶ آذر ، روز دانشجو

شورش پسران بر پدران

يادداشت هايي از عباس عبدي و هادي خانيكي

گفتگوهايي با باقر خرمشادو حميد شوكت

دانشگاه اسلامي ، انقلاب فرهنگي و جنبش دانشجويي در گفتگو با دكتر مصطفي معين

حساب ذخيره نذري

گفتگو با دكتر مسعود نيلي و اسحاق جهانگيري

پاسخ مهدي هاشمي به منتقدان

پرونده اي درباره دانشگاه آزاد اسلامي

اجلاس پاييزي احزاب اسلامي  

گفتگو با دبيركل حزب موتلفه اسلامي

لبنان در تعليق

پرونده اي درباره انتخاب رييس جمهور لبنان

مرگ و زندگي در چشمان شريعتي

يادداشتي از سوسن شريعتي

آناپوليس ؛ كنفرانس بي نتيجه

يادداشتي از سيد محمد صدر

گفت‌وگو با حسين قاضيان غروب يكي از همين روزهاي پاييزي انجام شد، در منزل جامعه‌شناس و در محاصره انبوه كتاب‌هاي او و نور شمعي در گوشه ديوار كه گهگاه سايه مي‌انداخت و رفت و آمد كوتاه ذهن را موجب مي‌شد. آسيب‌شناسي عملكرد دولت اصلاحات در مواجهه با نهادهاي مدني را با حسين قاضيان به بحث نشستيم و نقدهاي اصولي او به كاستي‌هاي روند دموكراسي در ايران را شنيديم. گفت‌وگو كه به پايان رسيد، يك نتيجه ملموس به دست آمده بود و آن فاصله زيادي است كه تا رسيدن به «جامعه مدني» درپيش داريم....

داستان مردي كه زندان خانه دوم او بود و ايران خانه اولش

محمد مصدق گويي تقدير محتوم داريوش و پروانه فروهر را پيش‌بيني كرده بود؛ آنگاهي كه گفت: «آن دو، دروتخته‌اي هستند كه خوب به هم جوش خورده‌اند.» چه آنكه آن دو نه در زندگي كه در مرگ نيز همراه يكديگر بودند. داريوش فروهر 70 ساله بود كه زندگي را وداع گفت، در حالي كه پيش از مرگ به عنوان «رهبر حزب ملت ايران»، براي سال‌ها، حاشيه‌نشيني را تجربه مي‌كرد و پس از خروجش از كابينه مهدي بازرگان و رها كردن پست وزارت كار و وزارت مشاور، راهي به قدرت نيافته بود. او از پوزيسيون به اپوزيسيون قدرت، نقل مكان كرده بود و با اين حال، سابقه انقلابي‌اش آنچنان مورد توجه بود كه گهگاه مورد توجه و حمايت آيت‌الله خميني نيز ...

داريوش و پروانه فروهر در زندگي سياسي خود آنقدر فعال و پرجنب‌وجوش بودند كه خاطرات بسياري را از خود به جاي گذاشته باشند. از همراهي با مصدق و حضور در جبهه ملي تا زندان‌هاي پياپي و حل و فصل ماجراي كردستان در سال‌هاي پس از انقلاب و كانديداتوري در انتخابات رياست‌جمهوري. از اين‌روي بود كه پاي خاطرات برخي دوستان و نزديكان او نشستيم تا هر يك راوي بخشي از زندگي او باشند و فصلي از حيات او را روايت كنند...

رشته حضور يهوديان در كشور آرژانتين سر درازي دارد و تقريبا هم‌عصر با ورود مهاجران اسپانيايي به اين كشور است. در سال 1492 كه پس از 700 سال حاكميت مسلمانان بر شبه‌جزيره ايبري، مسيحيان اروپايي اين سرزمين را پس مي‌گيرند، بدرفتاري با مسلمانان (مورها) و يهوديان هم آغاز مي‌شود. اين يهوديان در دوران حكومت مسلمانان بر اندلس آن روز در كنار مسيحيان به عنوان اهل كتاب از حقوق مشخصي برخوردار بودند. اما با حاكميت مسيحيان دوراني از سختگيري بر يهوديان و مسلمانان آغاز مي‌شود. دوراني كه در قرون پانزدهم و شانزدهم به تفتيش عقايد در اروپا و شبه‌جزيره ايبري شهرت يافته است. يهوديان هم دوباره به همراه ....

بررسي سيزده سال پرونده انفجار ساختمان آميا در آرژانتين

سيزده سال پيش در يك نيمروز تابستاني كه البته در نيمكره جنوبي زمستان است در 28 تيرماه 1373، مركز يهوديان كشور آرژانتين معروف به آميا منفجر شد و ساختمان بلند آميا فرو ريخت. شدت حادثه به قدري بود كه بلافاصله خبر به تمام دنيا مخابره شد. بر اثر انفجار 85 نفر جان خود را از دست دادند و نزديك به 250 نفر زخمي شدند.دو سال قبل از اين انفجار، در 17 مارس 1992 سفارت اسرائيل نيز در بوينس‌آيرس منفجر شده بود كه در اثر انفجار 22 نفر كشته و ده‌ها تن (غالبا آرژانتيني) مجروح شده بودند.بعدا سازمان اطلاعات موساد وابسته به اسرائيل مدعي شد فردي كه هدايت خودروي حامل بمب را برعهده داشته، «ابراهيم حسن‌برو» يك تبعه لبناني بوده است.ظاهرا منابع غربي پس از ديدن سنگ قبري در جنوب لبنان كه تاريخ ...

اصلاح‌طلبان ايراني با طرح شعار «جامعه مدني» در دوم خرداد 76، اصلي‌ترين نهاد انتخابي در ايران را به تسخير خويش درآوردند و از بد ماجرا اما گويي راهي به مقصود نبردند كه در پايان دوران هشت ساله حضور در نهادهاي قدرت، جامعه پيش‌روي را نه مدني كه همچنان توده‌اي يافتند و تراژدي «پايان» را در مقابل يافتند. از همين روي پرسش ما چنين است: «اصلاح‌طلبان ايراني تا چه حد به ضرورت‌هاي شعار محوري خود يعني جامعه مدني توجه كردند و تا چه ميزان درك درستي از جايگاه نهادهاي مدني و جامعه مدني در فرآيند گذار داشتند؟» آنچنان كه انتظار مي‌رفت، طرح شعار جامعه مدني در كنار و همراه با شعاري ديگر ـ فشار از پايين و چانه‌زني در بالا ـ مي‌بايست مسير اصلاحات و گذار دموكراتيك را هموار كند و تغييرات مفروض را ممكن سازد، چه....

گفتن از مرگ و شنيدن از مرگ در جهان كنوني، از همان ابتدا حسي ناراحت كننده و اضطراب آميز را در گوينده و شنونده ايجاد مي‌كند، حسي كه براي انسان شناسان آشنا است و در مفهوم «تابو» خود را متبلور مي‌كند: آنچه نبايد بر زبان راند، آنچه نبايد به سويش رفت و به كنش رساند. مدرنيته، مرگ را از زندگي ما بيرون رانده است، همانگونه كه شروع فرايندهاي بزرگ شهرنشيني پس از رنسانس به گونه‌اي نمادين با بيرون راندن گورستان‌ها از شهر ....

دگرانديشي تمام‌عيار

چگونه علامه طباطبايي درگذشت؟

«حدود يك هفته قبل از فوتشان، آيت‌الله آقاي شيخ ابراهيم اميني كه از شاگردان خاص ايشان بودند، به من زنگ زدند كه «فلاني! علامه در منزلش نفت ندارد و وقتي من به خدمت ايشان رسيدم، ديدم از شدت سرما به خود مي‌لرزد. كسي هم نيست كه به وضع ايشان رسيدگي كند.» من سريعا به بنده‌زاده، آقا مسعود گفتم كه برو ببين در منزل، پيت نفت نداريم؟ رفت و دو پيت آورد. من پر كردم و با ماشين، به در منزل ايشان در همان نزديكي منزل آقاي [محمد] يزدي بردم. خودشان دم درآمدند. عبايشان را به خود پيچيده بودند. خلاصه نفت‌ها را داخل بخاري....

در دهه گذشته طرح موضوع جامعه مدني چون همراه با تحولات سياسي بود، با برداشت‌ها و واكنش‌هاي حاد سياسي نيز مواجه شد كه در نهايت به نفع اين موضوع نيست و واكنش اصحاب جديد قدرت نسبت به اين نهادها از جمله اين عوارض است. البته افزايش درآمدهاي نفتي موجب شده است كه سرمايه پولي و اقتصادي به نحو بي‌سابقه‌اي افزايش يافته و نياز سرمايه اجتماعي را چندان برجسته نكند، همچنان كه سرمايه انساني هم جايگاه و سهم خود را نسبت ....

پرونده اين شماره شهروند امروز درباره كتاب‌هايي است كه درباب تاريخ روشنفكري ايراني در ايران منتشر شده‌اند. در اين پرونده از نويسندگان اين كتاب‌ها خواستيم به دو پرسش ما جواب دهند. اول آنكه با چه ايده‌اي به سراغ تاريخ روشنفكري ايران رفته‌اند و پرسش اصلي تحقيق‌شان چه بود؟ و دوم آنكه اگر امروز بار ديگر به اين موضوع بپردازند چه تغييراتي در تحقيق خود اعمال مي‌كنند؟ آنچه مي‌خوانيد پاسخ‌هاي فرزين وحدت، علي قيصري و مهرزاد بروجردي به پرسش‌هاي ماست.

به بهانه كتاب جديد علي ميرسپاسي 

باز هم يك كتاب درباره روشنفكران؟ باز هم يك كتاب درباره مدرنيته؟ فكر نمي‌كنيد بحث از روشنفكران و مدرنيته از شدت تكرار ملال‌آور شده است؟ اگر چنين است كتاب جديد علي ميرسپاسي چه جاي طرح دارد؟ او چه حرفي زده است كه در انبوه مقالات چاپ شده و روي وب گذاشته شده نزده‌اند؟ براي آنهايي كه در قفسه كتابخانه‌هاشان، طبقه‌اي به كتاب‌هاي تاريخ روشنفكري – از آثار آدميت تا بروجردي و وحدت طباطبايي – اختصاص دارد، شايد جايي براي كتاب جديد علي ميرسپاسي نباشد. راستش اگر الزامات سوژه هفتگي مجله نبود خود من هم رغبتي به خواندن آن پيدا نمي‌كردم...

بايد در مورد كتاب «تامل در مدرنيته ايراني» اين نكته را بگويم كه اين كتاب را من حدودا پانزده سال پيش نوشته‌ام كه مدت بسيار طولاني پس از انتشارش در آمريكا در ايران ترجمه شد. اين كتاب در واقع اولين اثر من درباره روشنفكران ايراني بود و اين هم نكته مهمي بود. آن زمان فكر نمي‌كردم اين كتاب در ايران چاپ شود و در نوشتن آن بيشتر متوجه مخاطبان انگليسي‌زبان بودم. قصد من از نوشتن آن كتاب تا حد زيادي نقد گرايش‌هاي افراطي در غرب بود كه نسبت به شرق داشتند. گرايش‌هايي كه مدرنيته را ذاتا امري غربي مي‌دانستند و شرق را ضدمدرن، ضددموكراسي و ضدغرب مي‌پنداشتند. هدف من اين بود كه اولا همواره واكنش منفي به مدرنيته وجود داشته است و اين واكنش‌ها ...