«مسووليت اعمال خويش را بايد پذيرا بود.» عبارت، اگرچه عبارتي نخنماست و در ظاهر امر، احتجاجي به شفافسازي و پرده برداشتن از مفهوم آن نيست اما چه ماجراها كه ما بر سر آن نداريم. به واقع اين چه ماجرايي است كه گونترگراس آلماني از پس دههها، لب به سخن ميگشايد و از مسووليت خويش در رژيم هيتلري سخن ميگويد و جانب اعتراف ميگيرد اما در مملكت ما، همگان راه فرار از مسووليت رفتار و گفتار خويش ميجويند و نقش حك شده خويش در ماجراهاي تاريخي را خط ميزنند و لباس عصمت بر تن ميكنند و مسووليت رفتار خويش از گردن مياندازند. ماجرا، ماجراي غريبي است!
به سخنان و گفتارهاي بازيگران سياسيمان كه مينگريم، هيچ كس را راهي به قبول مسووليت در گذشته نيست و تقصيرها هميشه بر گردن «ديگري» است. اصلاحطلبان ما، كارشكنيهاي حريف را مانع تحقق پيدانكردن اصلاحات ميدانند. همچنان كه سوسياليستهاي تخيلي در دولت نهم نيز اجرايي نشدن شعارهاي خود را به حساب توطئه سياستمداران غيردولت ميگذارند. گويي شكست و شناختن اشتباه، پلي به پيروزي نيست كه همگان در كار تكذيباند و نقد خويش بر نميتابند.
نپذيرفتن مسووليت رفتار و گفتار خويش در رابطهاي ديالكتيكي با احساس گناه و صداقت اخلاقي است كه رخ مينمايد؛ كه يكي از اين دو بدون ديگري ممكن نيست. نميتوان احساس گناه و صداقت اخلاقي را در خود كشت و همچنان مسووليت رفتار و گفتار خويش بر گردن گرفت. همچنان كه نميتوان مسووليت خويش را واگذاشت و همچنان از زنده بودن احساس گناه و صداقت اخلاقي در خود سخن گفت.
همچون بسياري اوقات شما را با سخني از لشك كولاكوفسكي، متفكر لهستاني مشغول ميكنيم؛ آنگاهي كه به روايت برنامهاي در تلويزيون آمريكا مينشيند؛ برنامهاي كه در آن، يكي از كهنهسربازان جنگ ويتنام را كه به جرم سرقت در زندان بوده است، روبهروي مجري قرار داده بودند؛ در حالي كه مجري برنامه سعي در القاي اين ديدگاه به مخاطب خويش داشت كه جرم سرقت آن كهنهسرباز آمريكايي به واسطه جنايتهايي است كه او به واسطه تحميل حكومتمردان آمريكايي در جنگ ويتنام مرتكب شده است و آن كهنه سرباز آمريكايي اما تقصير را بر گردن خويش ميدانست و منكر چنين ارتباطي بود. كولاكوفسكي ميگويد كه اگر براي دنيا رستگاري مقدر باشد، اين رستگاري مرهون شجاعت و مسووليتپذيري افرادي است همچون آن تبهكار شجاع و اگر رستگاري مقدر نباشد به واسطه عملكرد افرادي است همچون آن خبرنگار جوان، به رغم حسن نيتاش.
پرسش اما همچنان باقي است؟ آيا نپذيرفتن مسووليت بهتر از شانه خالي كردن نيست؟ پاسخ ما مثبت است اگرچه سياستمداران را شايد پاسخي ديگر باشد.
چهارشنبه 24 مرداد1386 ساعت 12:59 توسط شهروند امروز |
موضوع: كلوپ |