يكشنبه شب، يازده شهريورماه ناگهان اخبار سراسري تلويزيون ايران خبر از تغيير فرمانده سپاه پاسداران داد. در حالي كه تا پيش از اين هيچ نشانه‌‌اي كه دال بر اين تغييرات باشد، وجود نداشت. گرچه يحيي رحيم‌صفوي، فرمانده 49 ساله سابق سپاه پاسداران در تنها گفت‌وگوي خود پس از بركناري‌اش خبر داد كه «از يك ماه و نيم پيش در جريان اين تغيير قرار گرفته بودم» اما كمتر كسي بود كه اين خبر را بداند و در محافل از آن سخن بگويد. به هر حال يحيي رحيم‌صفوي پس از 10 سال، اتاق خود را به محمدعلي جعفري 50 ساله سپرد تا او از اين پس فرمانده بيش از 130 هزار سپاهي در كشور باشد.

رحيم‌صفوي برخلاف محسن رضايي فرمانده پيشين سپاه كه رخت سياست را بر تن كرد، همچنان نظامي مي‌ماند و قرار است دستيار و مشاور عالي فرماندهي كل قوا در امور مرتبط با نيروهاي مسلح باشد.

بدين‌ترتيب اگر پاسداران ديروز، اين روزها مانند رئيس‌جمهور محمود احمدي‌نژاد لبخند مي‌زنند، چون محمدباقر قاليباف، شهردار تهران كت و شلوار سفيد مي‌پوشند، مانند علي لاريجاني، دبير شوراي عالي امنيت ملي از كلمات فاخر استفاده مي‌كنند و همانند محسن رضايي خود را نظريه‌پرداز مسايل استراتژيك معرفي مي‌‌نمايند، يحيي رحيم‌صفوي همچنان ادبيات نظامي را به كار مي‌برد و مفتخر است كه «براي اولين بار حضرت آقا يك فرمانده نظامي را پس از پايان ماموريتش در كنار خود مي‌برند و مسووليتي به او مي‌‌دهند».

با اين حال خبرها حاكي از آن است كه محمدعلي جعفري، فرمانده جديد سپاه پاسداران، به محسن رضايي بيش از رحيم‌صفوي نزديك است. جعفري از جمله فرماندهاني بود كه در تقدير از محسن رضايي، پس از پايان خدمتش در سپاه، نامه نگاشتند و نوشتند: «اگر بعد از رهبرمان شما را مرادي كه ما را وصل به قبله‌مان نموده بدانيم، سخني به گزاف و از روي احساسات نگفته‌‌ايم. نگراني ما در اين گفته‌ها اين است كه شما در عين آشنايي، غريبيد. كمتر كسي محسن آشناي امام و رهبري را مي‌شناسد، همان كه امام فرمودند، من او را دوست دارم. براي ما و جامانده‌هاي قافله شهادت حضور در كنار شما نوعي آرامش بود. ديدن‌تان نگراني‌هايمان را برطرف و حضورتان قوت قلب‌مان بود... ما شما را بنيانگذار بسياري از ارزش‌ها مي‌دانيم و فضاي ديدتان آنقدر عميق بود كه خيلي‌ها در آن سردرگم مي‌شدند.»

پس از انتصاب محمدعلي جعفري، بسياري او را با محمد جعفري، معاون امنيتي علي لاريجاني، دبير شوراي عالي امنيت ملي اشتباه گرفتند. محمد جعفري پيش از اين از سوي نيروهاي آمريكايي در عراق مورد ظن بود و حتي در حمله آنها به كنسولگري ايران در اربيل قصد بازداشت محمد جعفري آشكار بود. در ايران خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران و خارج از ايران، شبكه خبري بي‌بي‌سي اين دو را اشتباه گرفتند و هر دو بلافاصله خبر خود را تصحيح كردند.

محمدعلي جعفري، به نام عزيز جعفري در سپاه پاسداران شناخته مي‌شود. كسي كه پس از شروع جنگ به عنوان يك بسيجي به جبهه رفت و در سال 60 به عضويت سپاه درآمد و توانست به علت حضور مستمر خود در جنگ، فرمانده قرارگاه‌هاي عملياتي غرب و جنوب شود و به همين دليل سمت‌هايي چون معاونت عمليات سپاه سوسنگرد، فرماندهي تيپ عاشورا و فرماندهي قرارگاه قدس و قرارگاه نجف را پذيرفت.

جعفري پيش از جنگ قصد تحصيل در رشته معماري داشت. او سال 56 به دانشگاه تهران رفته بود اما با وقوع انقلاب 57، تصميم گرفت با ديگر دانشجويان، سفارت آمريكا در تهران را تسخير كند. لذا همراه آنان شد و پس از آن به علت وقوع انقلاب فرهنگي و تعطيلي دانشگاه‌ها از تحصيل بازماند. با شروع جنگ، به جبهه رفت و به همين علت تا پايان آن نتوانست تحصيلات خود را ادامه بدهد. پس از پايان جنگ تحصيلات را پي گرفت و سال 71 موفق شد كه كارشناسي ارشد خود را نيز در رشته معماري دريافت كند.

روابط عمومي سپاه پاسداران در رزومه‌ كاري او تاكيد كرد كه جعفري همزمان با تحصيل عمليات ستاد مشترك و جانشين نيروي زميني سپاه بود و از سال 71 مسووليت فرماندهي نيروي زميني سپاه را به مدت 13 سال برعهده گرفت كه در پنج سال آخر آن مسووليت فرماندهي قرارگاه ثارالله تهران را عهده‌دار شد و آخرين مسووليت او نيز از سال 84 تاكنون مسووليت راه‌اندازي مركز راهبردي سپاه بوده كه از سوي فرماندهي كل قوا به وي محول شده بود.

بدين ترتيب به نظر مي‌رسد با توجه به سابقه مديريتي محمدعلي جعفري تغييراتي هر چند محدود در معاونت‌‌هاي سپاه در جهت جوانگرايي ايجاد شود. گرچه سپاه، نهادي جوان است و عمده سرداران آن تازه پا به ميانسالي گذاشته‌اند. محمد نبي ‌رودكي نماينده شيراز در مجلس شورا، كه روزگاري از جمله فرماندهان جنگ و سپاه بود و مدتي نيز همراه با محمدعلي جعفري، جانشين صياد شيرازي شد، در خصوص جعفري گفته است: «پس از دفاع مقدس شاهد جابه‌جا‌هايي در ميان فرماندهان به منظور جوانگرايي در سپاه و انتقال تجارب فرماندهان دوران دفاع مقدس به فرماندهان جوان‌تر توسط سردار جعفري بوديم.»

از غلامعلي رشيد، كه از جمله فرماندهان سپاه است نيز نقل شده كه «در سال‌هاي آغازين جنگ ايران و عراق، اولين عملياتي كه با استفاده از اصل غافلگيري و بدون توجه به محورهاي مشخص جنگ‌هاي كلاسيك در حد محدودي طراحي شد، توسط آقاي عزيز جعفري صورت گرفته بود».

اكنون فرمانده جديد سپاه تعيين و منصوب شده است. گرچه يحيي رحيم‌صفوي تاكيد دارد كه از مدتي پيش در جريان اين تغيير بوده و خود را نيز آماده كرده بود، اما همه «غافلگير» شدند و چه‌بسا اين تازه اول غافلگيري باشد.