گفتوگو با اكبر كميجاني
اكبر كميجاني از معدود اقتصاددانان ايران است كه سالها در عرصه نظر و عمل حضور جدي داشته است. تصدي معاونت اقتصادي بانك مركزي در كنار كرسي استادي دانشگاه تهران از او چهرهاي ساخته كه از سوي بسياري اظهارنظرها و مقالههاي علمي او جدي گرفته ميشود. كميجاني از چهرههاي برجسته اقتصادي بود كه در نشست رييسجمهور با اقتصاددانان شركت كرد. وقتي از او درباره دستاوردهاي نشست ميپرسيم، پاسخ ميدهد انتظار خارقالعاده نداشته باشيد، همه چيز از قبل در اينباره مشخص بود.
جنابعالي از چهرههاي برجسته حاضر در جلسه اقتصاددانان با رييسجمهور بوديد. چه انگيزهاي موجب شد كه در اين نشست حضور يابيد؟
به هر حال، اعضاي كارگروه اقتصادي دولت از من دعوت به عمل آورده بودند، حضور من به عنوان قدرداني و تشكر از آنان بود. نكته دوم كه انگيزه اصلي من از حضور در نشست بود، قرار گرفتن در جريان مباحثي است كه اين روزها با عنوان «طرح تحول اقتصادي» مطرح است. طرح تحول اقتصادي از ديدگاه مسئولان قرار است در اقتصاد كشور اصلاحات و تغيير سياستهايي را دنبال كند. من، به عنوان يك معلم دانشگاه و كسي كه سالها در امور اجرايي [معاونت اقتصادي بانك مركزي] فعاليت ميكردم، مايل بودم بدانم در طرح جديد چه نگاهي دنبال ميشود و آيا موضوعي هست كه برخاسته از يك رويكرد تازه باشد يا خير؟ به هر حال، اين موضوع بسيار اهميت دارد كه وقتي طرحي مطرح ميشود درون خود مسئلهاي را به همراه دارد كه مورد توجه مسئولان و مديران گذشته نبوده يا همان مسائل گذشته است كه به زبان ديگر بيان ميشود.
شما در اين نشست به كدام برداشت رسيديد؟ آيا موضوع جديدي مطرح شد؟
البته بايد براي قضاوت كامل تا زمان اجراي فازهاي بعدي و ارائه بسته كامل سياستها صبر كرد، اما ارزيابي اوليه من است كه در جلسه برگزار شده مطلب جديدي مطرح نشد. دوستان جديد زحمتكشيده بودند و تصويري از وضعيت اقتصاد كلان ايران در گذشته ارائه كردند. در واقع، صورت مسئله مشكلات اقتصادي در ايران بيان شد، اما راهكار مشخصي تاكنون ارائه نشده است. آنچه هم كه تاكنون مطرح شده جهتگيريهايي است كه گفته ميشود حالت اجرايي به خود خواهد گرفت. در اين جلسه پيشنهاد شد گروهي از اقتصاددانان تشكيل شود تا در برخي موارد مطالعاتي صورت گيرد. بايد ببينم نتيجه اين كارگروهها چه خواهد شد. آيا راهكار مدوني براي اين صورت مسئله ارائه ميشود؟ يا كه قرار است طرح به گونهاي ديگر دنبال شود؟
يكي از جهتگيريهاي مطرح شده، كه در اين جلسه هم بر آن تاكيد شد، نقدي كردن يارانهها بود. جنابعالي چه ارزيابياي از اجراي آن داريد؟ آيا با تغيير روش توزيع يارانهها ميتوان شاهد تحقق اهداف مورد نظر بود؟
اجراي هر سياستي را بايد در بستر و فضايي كه قرار است اجرا شود بررسي كرد، بنابراين بايد پرسيد كه سياست مذكور قرار است در چه بستر و برههاي از زمان اجرا شود.
در زمان كنوني؟
اتفاقا يكي از نگرانيهايي كه وجود دارد همين است كه در شرايط اقتصادي تورمي و انبوه نقدينگياي كه ايجاد شده و آثار آن در افزايش سطح عمومي قيمتها در حال بروز است اجراي چنين سياستي به صلاح است. در كنار عوامل اقتصادي، بايد به محيط سياسي كشور از نظر خارجي نيز توجه كرد. در مقطع فعلي، فضاي صورت گرفته براي ايران از اين لحاظ مطلوب نيست. بنابراين بايد در اجراي برخي سياستها ملاحظات جديتري به كار گرفت. به اعتقاد من، تعديل قيمتها و افزايش آن به سطح قيمتهاي بينالمللي در شرايط كنوني آثار تورمي شديدي ايجاد ميكند.
اين كه تورم ايجاد ميشود، بديهي است. اما دولت با پرداخت نقدي جبران ميكند؟
در فضايي كه قرار است اين طرح اجرا شود آثار تورمي به ميزاني خواهد بود كه مبلغ پرداخت شده نميتواند اقشار آسيبپذير را از فشارهاي آن مصون نگه دارد. به همين دليل تاكيد دارم تعديل يك باره قيمتها در شرايط كنوني با تورم بالايي همراه خواهد بود.
اگر تدريجي انجام شود، چه؟
اتفاقا اين نكتهاي بود كه از سوي دوستان دولت در اين جلسه مطرح شد. اما در اين جا سئوالي پيش ميآيد كه در برنامه سوم اين روش آغاز شد و با شناخت عميقي كه براساس آن به دست آمد در برنامه چهارم به شكل جديتر مطرح شد. پس چرا در آن زمان مجلس هفتم با تثبيت قيمت حاملهاي انرژي روند مذكور را متوقف كرد. حتي توقف اين روند در ادامه مورد حمايت ضمني همين دولت قرار گرفت. آنچه در اين مورد مطرح است بسيار ساماندهي شدهتر و عميقتر در برنامههاي توسعه كشور مطالعه و ارزيابي شده و به ارائه راهكار براي آن پرداخته شده است. من فكر ميكنم موضوعات مطرح شده به گونهاي برگشت به همين موضوعها باشد.
اينجا سوالي پيش ميآيد كه فلسفه برگزاري چنين نشستهايي چه ميتواند باشد؟ آيا اهداف مورد نظر محقق ميشود؟
از اين جلسهها نبايد انتظار خارقالعادهاي داشت. از همان ابتدا هم قابل پيشبيني بود كه نشستها در حد كليات بود و امكان ورود به مسائل جزئيتر وجود نداشت. اما من برگزاري اين جلسهها را از جنبهاي مفيد ميدانم. همواره يك موضوع مطرح بوده و آن هم ضرورتهاي حوزه عمل است.
اين نشستها ميتواند اقتصاددانان را با تنگناهاي اجرايي پيش روي دولت آشنا كند. از سوي ديگر، مديران اجرايي نيز با برخي مسائل در حوزه نظر آشنايي پيدا خواهند كرد كه نتيجه آن ميتواند در تبادل آگاهي يكديگر تجلي يابد. از اينرو، نفس برگزاري جلسه را مثبت ميدانم، اما اينكه انتظار ويژهاي از برگزاري آن داشته باشيم، بعيد ميدانم در صورت فعلي تحقق آن امكانپذير باشد. اما همين كه دوستان دولت تصميم گرفتهاند فضا را براي بحث كارشناسي بازكنند و از نگاه ديگران مطلع شوند قابل تقدير است.
یکشنبه 23 تیر1387 ساعت 18:37 توسط شهروند امروز |
موضوع: اقتصاد |